Xıllı Cümə məscidi — Fatimeyi-Zəhra

Xıllı Cümə məscidi Neftçala rayonunun Xıllı qəsəbəsində yerləşən və Fatimeyi-Zəhra adı ilə də tanınan ibadətgahdır. Şeyx Ağababa Axundzadənin adı ilə bağlı bu məscid qəsəbənin dini və memarlıq irsini bir araya gətirir. Uzunsov əsas bina, ardıcıl tağlı pəncərələr və tək kərpic minarə tikilinin xarici görünüşünü müəyyənləşdirir.

Dairəvi minarə 18 metr hündürlüyündədir və bir şərəfəsi var. İbadət zalında taxta tavan, ağac sütunlar və tağlı pəncərələr diqqəti çəkir. Döşəməyə sərilmiş müxtəlif naxışlı xalçalar, taxta üzlü divar hissələri və mehrab zalın daxili quruluşunu tamamlayır. Bu detallar məscidi yalnız uzaqdan görünən minarə ilə deyil, ənənəvi daxili məkan həlli ilə də maraqlı edir.

Məscid sovet dövründə ibadətdən kənar məqsədlərlə istifadə olunub, sonradan təmir edilərək yenidən dini həyata qaytarılıb. Bu gün dini icmanın istifadə etdiyi məkana ziyarəti ibadətə hörmətlə planlaşdırmaq, içəri keçmək və foto çəkmək qaydasını yerində məsul şəxsdən soruşmaq lazımdır. Xıllı səfərində məscid qəsəbənin yerli tarixini memarlıq üzərindən tanımaq üçün konkret dayanacaqdır.