Azıx mağara düşərgəsi

Azıx mağara düşərgəsi Xocavənd rayonunda, Tuğ kəndindən təxminən beş kilometr məsafədə yerləşən Paleolit arxeoloji abidəsidir. Mağara qədim insanların yaşayışı və fəaliyyətini öyrənmək üçün mühüm materiallar verib. 1968-ci ildə burada aparılan qazıntılarda qədim insana məxsus alt çənə sümüyü aşkar olunub. Bu tapıntı Azərbaycan ərazisinin erkən məskunlaşma tarixinin araşdırılmasında əsas mövzulardan birinə çevrilib.

Mağaranın əhəmiyyəti təbii boşluq olmasından daha çox arxeoloji təbəqələrin qorunduğu yaşayış yeri olmasıdır. Yaxınlıqdakı Tağlar mağarası ilə birlikdə Quruçay hövzəsinin qədim insan tarixi barədə təsəvvürü tamamlayır. Məkan qorunan arxeoloji abidədir və sərbəst mağara gəzintisi kimi planlaşdırılmamalıdır. Xocavəndə səfər, mağaraya yaxınlaşma və içəri baxış imkanları qüvvədə olan qaydalar əsasında əvvəlcədən yoxlanmalıdır. Tapıntı yerlərinə toxunmamaq və ərazidən heç bir material götürməmək vacibdir.