Hacı Muradın məzarı — Qax

Hacı Muradın məzarı Qafqaz tarixinin tanınmış simalarından birinin xatirəsi ilə bağlı ziyarət yeridir. Şeyx Şamilin naibi olmuş avar sərkərdənin adı burada tarixi yaddaşın konkret məkanı ilə birləşir. Qaxın tarixi irsinə maraq göstərənlər üçün məzar böyük muzey ekspozisiyasından fərqli, bir şəxsiyyətin xatirəsinə yönəlmiş dayanacaqdır.

Məzarın tanınan görünüşünü hündür, portretli başdaşı və onun önündə uzanan daş örtük formalaşdırır. Ətrafdakı ağaclar və köhnə məzar daşları məkanın sakit xatirə mühitini tamamlayır. Məzar daşındakı ərəb yazısı Hacı Muradın Xunzax mənşəyini vurğulayır; bu kitabə abidənin tarixi kimliyinin əsas detallarındandır.

Ziyarətin əsas marağı xatirə abidəsini görmək, daş üzərindəki təsvir və yazılara diqqət yetirmək və Qafqaz tarixinin yerli izləri ilə tanış olmaqdır. Meşəlik mühitdəki məzara yaxınlaşarkən mövcud cığır və keçid şəraitini yerində qiymətləndirmək lazımdır. Məzar daşlarına və ətrafdakı digər qəbirlərə toxunmadan, məkanın xatirə xarakterinə hörmətlə baxış etmək uyğundur.